Bisiklet yolu kaplama ve koşu yolu zemini

Bisiklet yolu kaplama nedir

Bisiklet ve koşu yolu kaplaması, asfalt ya da beton bir taşıyıcı tabakanın üzerine uygulanan renkli, kaymaz ve dayanıklı bir yüzey katmanıdır. Üç işi vardır: yolu taşıt ve yaya alanlarından renkle ayırmak, ıslak havada tutunmayı korumak ve kullanıcıyı çizgi ve işaretlerle yönlendirmek. Koşu ve yürüyüş yollarında bunlara dördüncüsü eklenir: eklemlere binen yükü azaltan esnek bir yüzey.

Türkiye’de bisiklet yolları 12 Aralık 2019 tarihli Bisiklet Yolları Yönetmeliği’ne tabidir. Yönetmelik bisiklet yollarının üst tabakası olarak asfalt ya da betonu esas alır; renk ve çizgi kuralları da buradan gelir.

Sistem türleri

Akrilik sistemler

Asfalt ya da beton üzerine astar, dolgu katları ve renkli son katlardan oluşan ince ve sert bir kaplamadır. Son katlara karıştırılan silis kumu kaymaz bir doku verir. Bisiklet yollarında en yaygın renkli yüzey çözümüdür; uygulaması hızlıdır ve renk zamanla solduğunda yalnızca son kat yenilenebilir.

EPDM ve poliüretan sistemler

Kauçuk granüllerin poliüretan bağlayıcıyla serildiği elastik kaplamalardır. Park içi koşu ve yürüyüş yollarında, okul çevresi parkurlarda tercih edilir; gözenekli olanlar suyu geçirir. Atletizm pistlerinde ise World Athletics şartlarına göre test edilmiş sertifikalı poliüretan sistemler kullanılır. Halk arasında bu yüzeylere “tartan” denir.

Renkli asfalt ve çift bileşenli kaplamalar

Renkli asfalt, bitümlü karışıma pigment (çoğunlukla demir oksit) katılarak üretilir. Renk koyu tonlarla sınırlı kalır, en yaygını kırmızıdır; daha açık ve canlı renkler için pigmentlenebilen sentetik bağlayıcı gerekir. Kavşak geçişleri gibi kısa ve çok aşınan bölümlerde agregalı, çift bileşenli (soğuk plastik) kaplamalar da kullanılır.

Hangi sistemi seçmeli

Atletizm pistlerinde aranan başlıca değerler şunlardır: 10–40 °C arasında %35–50 şok absorpsiyonu ve 0,6–2,5 mm dikey deformasyon; 4 m mastar altında en fazla 6 mm, 1 m mastar altında en fazla 3 mm çukurluk. Park koşu yolları bu sertifikayı gerektirmez, ama düzgünlük ölçütü onlar için de iyi bir hedeftir.

Renk, çizgi ve işaretler

Yönetmeliğe göre bisiklet yolunun taşıt yolu kavşak geçişleriyle örtüşen kısımları uzun ömürlü ve kaydırmaz mavi boyayla boyanır; bu kısımlarda yolun sağında ve solunda 50×50 cm ebatlarında kesikli beyaz çizgi kullanılır. Diğer kısımlarda boyama zorunlu değildir; idare boyamayı öngörürse yine mavi kullanılır. Taşıt yolu seviyesindeki bisiklet yolu, taşıtların geçtiği bölümden TS 10839’a uygun beyaz sürekli çizgiyle; kavşaklarda, garaj ve bahçe girişlerinde kesikli çizgiyle ayrılır.

Çizgiler soğuk yol çizgi boyası, termoplastik ya da çift bileşenli boyayla çizilir; üzerine serpilen cam küreler gece görünürlüğünü artırır. Bisiklet sembolleri ve oklar şablonla uygulanır.

Alt zemin şartları

• Taşıyıcı tabaka: Asfalt ya da beton; oturma, çatlak ve çukur olmamalıdır. Bozuk kısımlar kaplamadan önce onarılır.
• Kür: Yeni betonun kürünü tamamlaması beklenir, bu süre genellikle 28 gündür. Yeni asfalt için ürün föyündeki bekleme süresine uyulur.
• Eğim: Yönetmelik bisiklet yolunda boyuna eğimin %5’i geçmemesini esas alır; üst kottaki yollarda taşıt yoluna doğru %2 enine eğim verilir. Su birikintisi kalan yerlerde renkli kaplama erken aşınır.
• Temizlik: Yağ, toz ve gevşek agrega alınır; yüzey basınçlı suyla yıkanıp kurutulur.

Nerede iyi sonuç verir, nerede vermez

Renkli kaplamalar bisiklet ve yaya trafiğinin ayrılması gereken kent içi güzergâhlarda, park ve sahil yollarında, okul ve kampüs parkurlarında iyi sonuç verir. EPDM yüzeyler yürüyüş ve koşuda konfor sağlar.

Ağır araç geçen yerlerde akrilik ve EPDM çabuk aşınır; buralarda çift bileşenli kaplama ya da renkli asfalt daha dayanıklıdır. Taşıyıcı tabakası bozuk bir yolda hiçbir kaplama uzun ömürlü olmaz, çünkü alttaki çatlak zamanla yüzeye çıkar. Parkur bir oyun alanından geçiyorsa kauçuk ve EPDM zemin, bir futbol sahasını çevreliyorsa suni çim halı saha işiyle birlikte planlamak metrajı ve uygulamayı sadeleştirir.

Bakım

• Yaprak, kum ve çakıl düzenli süpürülür; kum, ayak ve tekerlek altında yüzeyi aşındırır.
• Belirli aralıklarla basınçlı suyla yıkanır.
• Akrilik yüzeylerde renk tazelemek için yalnızca son kat yenilenebilir.
• Çizgiler aşındıkça yeniden çizilir; kavşak geçişleri en hızlı aşınan yerlerdir.
• EPDM’de kenar kalkması ve granül dökülmesi küçükken onarılır.

Metraj nasıl hazırlanır

DWG ya da PDF projeden güzergâh boyunca kaplama alanı m² olarak çıkarılır; kavşak geçişleri, renk değişimleri ve farklı sistemler ayrı kalemlere ayrılır. Asfalt onarımı ya da yeni asfalt gerekiyorsa o da ayrı kalem olarak girer. Çizgiler boyanan alan üzerinden m², ok ve semboller adet olarak hesaplanır.

Bu ayrım Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yol çizgisi pozlarıyla örtüşür: soğuk boya ile çizgi KGM/60.200, 1,5 mm termoplastik püskürtme KGM/60.202, 2 mm çift bileşenli boya KGM/60.206, ok ve yazılar KGM/60.220. Renkli yüzey kaplamasının kendisi için bu listelerde ayrı bir poz bulunmadığından kalem çoğunlukla özel poz olarak, fiyat analiziyle hazırlanır.